Srbobran: Demokrate i naprednjaci zajedno u opoziciji

 

Kao birači retke vrste u Vojvodini, meštani srbobranske opštine izvojevali su pravo da se izborni rezultati na lokalnim izborima maja 2012. godine čitaju onako kako piše. Prošlo je godinu i po dana otkako su izrazili svoju biračku volju, a koalicija po srbobranskim aršinima GG Pokret za promene, SPS-PUPS i LSV nije se ni „upodobila“ ni „prekomponovala“ da zadovolji „vertikalu vlasti“. Ni onu sa pokrajinskog, ni onu sa republičkog nivoa. Demokrate i naprednjaci u skupštini ove bačke varošice čine „stabilnu opoziciju“ dajući Srbobrancima, makar, naizgled, status privilegovanih birača čija se izborna volja ne prekraja u prestoničkim kabinetima.

Vladajuća koalicija okupljena oko grupe građana od 12. maja 2012. godine pojačala je većinu, na štetu odborničke grupe DS, sa 16 na 18 mandata. Nasuprot stabilnoj većini u srbobranskom parlamentu koji broji 28 odbornika, u opozicionim klupama sedi 6 odbornika DS i 4 iz SNS. Stabilne odnose u lokalnoj vlasti nisu poremetili ni različiti afiniteti koalicionih partnera na prošlogodišnjim dopunskim izborima za poslanika u Skupštini AP Vojvodine, kada je u drugom izbornom krugu GG Pokret za promene podršku dala kandidatu DS, a odbor SPS njihovom protivkandidatu iz SNS.

Alavi naprednjaci 

srbobran narodnakuhinja

Narodna kuhinja u plodnoj ravnici

Predstavnici vladajuće koalicije ne kriju da su vrata za pregovore sa “naprednjacima” otvorena, ali da je, i pored sporadičnih razgovora, raspored snaga u skupštini i dalje nepromenjen. Ključni razlog za opozicioni status SNS u Srbobranu leži u neusklađenosti uslova ove partije za ulaz u lokalnu vlast sa brojem mandata koje su osvojili na majskim izborima 2012. godine. „Ne možemo SNS da ustupimo čelne funkcije u Srbobranu samo zato što je njihov kandidat pobedio na izborima za predsednika Srbije, a činjenica je da su njihovi prohtevi i želje drastično porasli upravo posle predsedničkih izbora. Održano je nekoliko sastanaka sa lokalnim predstavnicima SNS na kojima im je nuđeno učešće u vlasti srazmerno njihovim rezultatima na lokalnim izborima, ali nisu pristali“, objašnjava jedan od predstavnika vladajuće većine koja složno negira da je dobra volja za saradnju sa SNS podstaknuta pritiscima iz centrala.

Predsednik opštine Zoran Mladenović (SPS) u više navrata istakao je da čelnici Srbobrana zbog svoje „neupodobljenosti“ nisu „nepodobni“. „Nailazimo na dobar prijem i nema ni govora o pritiscima s vrha. Kao koalicija nismo doživeli nijednu vrstu političke diskriminacije u pokrajinskim ili republičkim institucijama zato što su nam dve vladajuće stranke u opoziciji“, kaže predsednik srbobranske opštine u kojoj su se birači u višestranačkom stažu profilisali kao oni koji preferiraju grupe građana od partija sa sedištima u prestonici.

Krivične prijave za bivšu grupu građana 

Prolokalni izbor većine birača Srbobranci su, u rekordnoj meri, izrazili 2008. godine kada su sa 12 mandata GG Za bolji Srbobran tada aktuelnog predsednika opštine Branka Gajina poverili opštinu. Upravo Gajin, kao prvi Srbobranac u trećem mandatu, bio je glavna meta optužbi nove Grupe građana Pokret za promene u kampanji za izbore u maju 2012. godine. Niz otvorenih pisama javnosti, krivičnih prijava za zloupotrebe i malverzacije tokom gotovo 12-godišnjeg predsednikovanja do danas nisu dobile svoj sudski epilog.

Željko Bogojević, predsednik SO Srbobran iz GG Pokret za promene, kaže da je lokalna samouprava preduzela „baš sve iz okvira svojih nadležnosti u cilju dokazivanja svojih tvrdnji iz predizborne kampanje o zloupotrebama bivšeg predsednika“. „Sprovedena je nezavisna revizija poslovanja lokalne samouprave u prethodnim mandatima, a skupština je imenovala Anketni odbor. Na osnovu njihovih otkrića, Višem javnom tužilaštvu u Novom Sadu upućene su 4 različite krivične prijave za zloupotrebu službenog položaja od od 2006. do 2012. godine. Između ostalog, tražili smo da se preispita kako je lokalna samouprava 2011. i 2012. godine Srpskoj pravoslavnoj crkvi u Srbobranu donirala čak 13 miliona dinara, iako je budžetom planirano svega 500.000 dinara na godišnjem nivou za sve verske zajednice. U dokumentaciji je pronađeno i da je samo postavljanje pešačke staze od 516 kvadrata u porti SPC u Nadalju koštalo opštinski budžet više od 3 miliona dinara. Nismo uspeli da od Srpske pravoslavne opštine dobijemo finansijske izveštaje, pa smo preispitivanje zakonitosti ove donacije prepustili pravosudnim organima. Takođe, uputili smo prijavu o 6,5 miliona dinara koji su 2006. godine uplaćeni na račun firme PTC za izgradnju postojećih sportskih terena koji u Srbobranu postoje barem 30 godina, a poslednji put su rekonstruisani oko 2000. godine. Nemamo saznanja šta nadležni organi preduzimaju po pitanju prijava. Tačno je da smo i u kampanji i tokom prve godine mandata otvoreno govorili o sumnjivim javnim nabavkama, zloupotrebama i malverzacijama. To što do danas nije poznat ishod nijedne prijave koju smo podneli može se tumačiti samo na dva načina. Građani mogu zaključiti da je posredi lično i neosnovano potkusurivanje političkih protivnika ili da je sistem još jednom zakazao“, smatra Bogojević.

Suzdržana politika novog realizma 

Kao što ih nadležnosti ograničavaju po pitanju presuđivanja o zakonitosti rada svojih prethodnika, srbobranska stvarnost kojom dominira privredna posustalost i ograničena opštinska kasa usmerili su aktuelnu koaliciju na promociju suzdržane politike „ novog realizma“. Zoran Mladenović došao je na čelo opštine iz sveta preduzetnika čija je pozicija u asocijaciji Expo Italia koja se bavi posredništvom u investicionim ulaganjima Italije u Srbiju, bila jedna od najpoželjnijih preporuka za novog srbobranskog predsednika.

U Srbobranu, Nadalju i Turiji, prema poslednjem popisu, živi 16.317 stanovnika, više u odnosu na 2002. godinu kada je taj broj iznosio 13.091. Prosečni stanovnik srbobranske opštine ima 40 godina i čeka na posao zajedno sa još 3.113 svojih sugrađana na evidenciji nezaposlenih. Na berzi poslova srbobranske filijale NSZ tokom 2013. ponuđeno je osam radnih mesta i to na određeno. Kao i broj nezaposlenih od aktuelnih 3.313 lica, i 2.888 penzionera znatno je veći od broja zaposlenih koji iznosi 2.499 građana. Upoređujući podatke iz prošle decenije, broj zaposlenih je manji za gotovo 1.000 u odnosu na 3.329 koliko ih je bilo 2004. godine. Tokom 2013. godine gotovo 1.000 meštana Srbobrana ostvarilo je pravo na novčanu socijalnu pomoć. Ipak, najzaslužniji za obrnutu statistiku u Srbobranu je propast PIK Elan, oslonca lokalne privrede, koji je osamdesetih godina 20. veka zapošljavao više od 5.000 radnika. Propast prehrambenog giganta, u kojem se polovinom prošlog veka pripremala zimnica za Jugoslovene, dovela je meštane Srbobrana na vrata narodne kuhinje koja je otvorena početkom 2013. godine.

srbobran nafta

Bušotine niču, renta stoji

Za razvoj poljoprivrede iz opštinskog budžeta izdvaja se 11,5 odsto od ukupnih sredstava što je delom inicirano činjenicom da više od 60 odsto meštana Srbobrana živi od poljoprivredne proizvodnje. U opštini sa više 25.933 hektara obradivih oranica više od polovine zasejano je pšenicom i kukuruzom, a u opštini, osim značajnog broj samostalnih gazdinstava, radi 10 zemljoradničkih zadruga i 8 preduzeća kojima je osnovna delatnost poljoprivreda.

Baš u crkvi, u centru mesta, pre više od dva veka kršten je rodonačelnik imperije vojvođanskih Karingtona, Gedeon Dunđerski, a da li je i cela varoš žrtva navodnog prokletstva najbogatije vojvođanske porodice, meštani Srbobrana mogu samo da nagađaju. Jer čime bi bolje objasnili činjenicu da pored statusa vojvođanskog Kuvajta zbog višedecenijske eksploatacije više od 88 naftnih bušotina u svom ataru, Srbobran i danas ima status nerazvijene opštine. Osim tzv. „naftne rente“ od famoznih 3 odsto u opštinskom budžetu, Srbobran od svog rudnog bogatstva, koje se eksploatiše već više od dve decenije, ima više od 25 dubokih deponija u kojima se talože teški metali i druge toksične materije. Koliko je za dve decenije izvučeno nafte iz srbobranskih bušotina, lokalna samouprava nema podatke pa se osnovano sumnja da li je renta od oko 100 miliona dinara godišnje za bušotine i objekte koliko isplaćuje NIS proporcionalna profitu koji je ostvaren eksploatacijom rudnog bogatstva u njihovom dvorištu. Ovaj iznos mogao je biti udvostručen od 2009. godine kada je većinski vlasnik NIS-a postao ruski Gasprom. Međutim, Energetskim sporazumom opštini Srbobran, kao i drugih devet vojvođanskih opština, očekivano povećanje rente sa 3 na 7 odsto odloženo je do 2023. godine, a NIS (čitaj Gasprom) je tokom prošle godine uložio više od 43 miliona evra u istraživanje novih nalazišta, od kojih su čak četiri istražne bušotine u srbobranskom ataru, a od kojih je jedna – nezvanično – proglašena najvećim nalazištem u ovom delu Evrope.

Petinu budžeta troši administracija

Međutim, ni od starih ni od novih naftnih bušotina, opštinska kasa nije postala bogatija. Budžet opštine Srbobran poslednjih godina kreće se oko pola milijarde dinara. Najveći deo od gotovo 20 odsto troši se na administraciju u lokalnoj samoupravi i javnim ustanovama. Aktuelna koalicija povećala je broj službenika u opštinskoj zgradi od 49 zaposlenih na neodređeno i dva na određeno za 10 novozaposlenih. Ukupan broj onih koji primaju platu iz opštinske kase, uključujući lokalnu administraciju i javne ustanove, iznosi 166, pokazao je septembarski izveštaj Ministarstva finansija o broju zaposlenih u opštinama i gradovima. Tokom ove godine aktuelna vlast započela je proces sistematizacije u skladu sa ISO standardom. Na teretu budžeta su i javna preduzeća kojima je ove godine za subvencije namenjeno 105 miliona dinara. Ova suma ne uključuje investicije, već redovno finansiranje. Plate zaposlenih o teret budžeta i subvencije javnim preduzećima tako troše gotovo polovinu opštinske kase, a opština je pride i kreditno zadužena u iznosu od 129 miliona dinara. Planom o budžetu za 2013. godinu planirani su prihodi u visini od 539 miliona dinara, među kojima je prihod od poreza na zarade 127 miliona dinara, dok se sa druge strane najveće sume za rashode odnose na plate zaposlenih u iznosu od 116 miliona dinara i subvencije, u najvećem javnim preduzećima, od 168 miliona dinara. Plan budžeta je tokom godine preživeo tri prekrajanja rebalansom, do poslednjeg prema kojem iznosi 547 miliona dinara

Najveći deo kreditnih zaduženja aktuelna koalicija nasledila je od svojih prethodnika u visini od 80 miliona dinara za kupovinu ruiniranog hotela Elan. Kupovina napuštenog hotelskog zdanja, koji je osamdesetih godina imao drugu kategoriju, bila je podstaknuta odlukom Komiteta Radničke olimpijade da Srbobran bude domaćin manifestacije 2015. godine, i pored činjenice da nema potrebne infrastrukturne kapacitete. Osim kreditnog zaduženja kojim je kupljena opustošena hotelska zgrada, lokalna samouprava nema sredstava da finalizuje projekat i trenutno je u potrazi za strateškim partnerom.

Cilj je zaposliti građane a smanjiti budžetske izdatke 

srbobran zoran_mladenovic

Predsednik opštine Zoran Mladenović

Zoran Mladenović ne vidi budućnost „opštinskog hotela“, ali smatra da bi smeštajni kapaciteti u varoši burne istorije i neiskorišćenih turističkih potencijala itekako bili od koristi. „Naš zadatak je da svemu što ima potencijal u opštini omogućimo i razvoj. To se neće dogoditi preko noći. Srbobran je okružen Velikim bačkim kanalom, rekom Krivajom i Beljanskom barom, koju smo ove godine skupštinskom odlukom zaštitili kao park prirode. Taj vodeni kapacitet nije samo turističkog karaktera, već ima potencijal da povezivanjem navodnjava više od 5.000 hektara. Sva tri naselja imaju svoju priču, istoriju i karakter, ali ne možemo govoriti o turizmu, investitorima i novim radnim mestima dok ne uredimo infrastrukturu. Ukoliko do 2016. godine sva tri naselja budu imala uređen centar, kompletnu infrastrukturu u radnim zonama i rešeno pitanje navodnjavanja, smatraću svoj mandat uspešnim. Srbobran je predugo propadao da bismo govorili o brzim rešenjima“, kaže Mladenović koji je ove godine u Srbobran doveo delegaciju preduzetnika iz Lombardije i opštinu, među iz četiri iz Vojvodine, predstavio u okviru manifestacije „Evropske regije i gradovi u zaletu 2020“ održane u Briselu. Međutim, to je, kaže predsednik, još uvek daleko od pompeznih najava o stranim investicijama i novim radnim mestima.

On navodi da je Srbobran trenutno u procesu izrade nove Strategije razvoja.  U opštini postoji Sistem 48 sati, kao i Kancelarija za lokalni ekonomski razvoj. “Voleo bih da sam nakon posete italijanske delegacije mogao građanima da obećavam skore investicije, ali to nije realno. Realno je to što smo u fazi formiranja tzv. inkubatora koji će povezati poljoprivredne proizvođače iz Srbobrana sa onima iz regije Lombardija u cilju razmene znanja, iskustva i robe. Kad govorimo o privlačenju stranih investicija, zaboravljamo da niko ne dolazi na časnu reč, već na komunalno opremljene radne zone u uređenim lokalnim samoupravama. Niko vas ozbiljno neće shvatiti ako kažete da ćete taj posao možda, ako bude para, završiti sledeće godine. Čak i kada budemo imali opremljene radne zone, uređen centar i efikasniju upravu, to nije garancija da će investitori stići. Ove godine smo pristupili i Razvojnoj agenciji Bačka, pa je to prilika da sa okolnim lokalnim samoupravama razgovaramo o udruživanju radnih zona i zajedničkim ulaganjima. Cilj je zaposliti građane, a smanjiti izdatke iz budžeta“, objašnjava Mladenović.

Ranka Ivanoska 

Share Button